jaren 30 erker inrichten: zo benut je deze klassieker

Toen we ons huis kochten was de erker het onderdeel waar ik het meest naar uitkeek — en tegelijk het deel dat we de eerste twee jaar het minst gebruikten. Vol met een te grote bank, gordijnen die nooit goed dichtgingen, en planten die het er niet uithielden.

De jaren 30 erker is een klassieker van de Nederlandse woningbouw, en als je hem goed inricht is hij meteen de mooiste hoek van je woonkamer. Maar de meeste erkers die ik tegenkom worden behandeld als “extra ruimte” in plaats van als een aparte zone met eigen functie. Hieronder hoe je dat omdraait.

Wat is een jaren 30 erker precies?

Een erker is een uitbouw in de gevel, meestal aan de voorkant, met aan drie zijden een raam. In jaren 30 woningen vaak met glas-in-lood-bovenlichten, soms met een lage borstwering eronder en bijna altijd in een hoek- of halfronde vorm. Het is een typisch architectonisch onderdeel uit het interbellum: meer licht in de woonkamer, een prominente straatgevel, en stiekem ook een statussymbool van die tijd. Bij ons hebben we een licht hoekige erker met drie ramen en originele glas-in-lood bovenramen — en eerlijk gezegd vind ik het glas-in-lood het mooiste detail van het hele huis.

De drie functies waar een erker echt voor geschikt is

Een erker is te klein voor een complete woonkamer-zone en te groot om leeg te laten. Drie functies werken in de praktijk goed:

• Zithoek met banque-zit — een ingebouwde bank langs de raamzijde, met opbergruimte eronder.
• Eethoek — een ronde of ovale tafel midden in de erker, met stoelen of een halfronde bank ertegen.
• Leeshoek met grote stoel — één goede fauteuil, een vloerlamp, een bijzettafeltje. Niets meer.

Wat niét werkt: een bank van twee meter dwars in de erker, het bureau achter de ramen (zon in je scherm), of een grote vitrinekast die het licht blokkeert. De grote fout die ik bij anderen zie: een erker proberen vol te zetten met dezelfde meubels die ook in de rest van de woonkamer staan. Dan krijg je een woonkamer-met-uitstulping in plaats van een erker.

De ingebouwde banque-zit

Mijn favoriet. Een houten platform van 45-50 cm hoog langs de raamzijde, met een latoflex of een houten bodem en daarop een schuimkussen op maat. De ruimte onder de zitting wordt opbergruimte met klep of lade — verstop daar je dekens, kinderboeken of wat er nu in een opbergmand woont. Een banque-zit kost geld als je hem laat maken (reken op 800-1.500 euro afhankelijk van afmeting en afwerking), maar je hebt er meteen twee functies bij: een zitplek én opslag.

Praktisch: maak het kussen 5 cm dieper dan het platform, met losse leeskussens tegen de zijwand. Bekleed in een wasbare stof — bij ons is dat een geweven linnen, en na vier jaar is de hoes inmiddels een keer in de wasmachine geweest. Niet te lichte kleur: tegen de muur is het stoffilm-magneet.

Verwarming in de erker

Hier komt het vaak fout. In veel jaren 30 huizen zit de radiator onder het middelste erkerraam — logisch want daar valt de meeste koude lucht. Als je daar een banque-zit overheen bouwt, sluit je de radiator af en wordt de erker een koude bubbel. Twee opties: laat de radiator vervangen door een lage convector in de vloer (kost circa 500-800 euro per stuk, exclusief vloeropbreken), of bouw de banque-zit met een opening aan de voorkant zodat de warmte alsnog kan circuleren. Niet ideaal maar werkt.

Gordijnen — laat het glas-in-lood zien

“In een jaren 30 erker zijn de bovenlichten te mooi om met gordijnen weg te stoppen. Alleen het ondergedeelte afdekken is bijna altijd genoeg.”

De grootste vergissing in jaren 30 erkers is een gordijnrail bovenlangs het hele plafond. Daarmee verlies je de glas-in-lood-bovenlichten — het mooiste deel — als de gordijnen dicht zijn. Beter: linnenwitte rolgordijnen of plissé-shades aan de onderste raamhelft, los per raam. Of café-style halfhoge gordijnen die alleen het onderste deel afdekken. De bovenramen blijven dan vrij, ook ’s avonds als het licht aanstaat. Bij ons doen we het met witte plissés op de onderhelft; van buiten ziet niemand naar binnen, en binnen blijft het glas-in-lood zichtbaar.

Vloer en verbinding met de woonkamer

Een veel-gemaakte ingreep is om in de erker een ander vloermateriaal te leggen — bijvoorbeeld plavuizen tegen plankenvloer in de rest. Het zou subtiel zoneren, maar in de praktijk werkt het zelden. Het maakt de erker visueel afgesneden van de woonkamer. Beter: hou dezelfde vloer door, en zoneer met een vloerkleed in de zithoek of een hoekradiator.

Verlichting en planten

Een erker krijgt overdag veel licht en ’s avonds niets. Hang een vloerlamp die naast de zithoek staat, of een hangende lamp van het plafond met een lange stang. Niet één plafondspot in het midden — dan voelt het ’s avonds als een verhoor. Wat betreft planten: een erker is een ideale plek voor een grote ficus, een citruspartij of een palm. Maar pas op met soorten die direct zonlicht slecht verdragen — een orchidee of een varen krijgt het zwaar in een zuid- of westerker. Bij ons doet een Strelitzia het al jaren goed in onze westerker; in de zomer geef ik wel veel water. Voor wie de erker meer wil laten aansluiten op de tuin: zet er een sterke kleur of materiaal voor de raamzijde, bijvoorbeeld een paneel van cortenstaal in de tuin direct achter het glas, dan krijg je een mooie roestkleur-achtergrond door alle seizoenen heen.

Als ik vandaag opnieuw zou beginnen, zou ik eerst drie maanden met een paar losse stoelen in de erker zitten voordat ik een banque-zit liet bouwen. Want pas door erin te leven merk je waar het meeste licht komt, waar het tocht en welke kant je toch wilt op kijken. Bij ons heeft die zittijd ons behoed voor een banque-zit op de verkeerde wand.

Veelgestelde vragen

Geschreven door Thomas Vermeer, juni 2026.