slimme radiatorknop op een oude radiator: zo zet je ‘m erop

In ons vooroorlogse huis zitten nog vier originele gietijzeren radiatoren met dito ventielen — knapen waar nooit eerder iets aan gedaan is. Toen we vorig jaar slimme thermostaatknoppen wilden plaatsen, kwam meteen de vraag: passen die wel op zo’n oud ventiel?

Het korte antwoord is: ja, in de meeste gevallen wel. Maar je moet weten welk soort aansluiting je hebt, en in een paar gevallen heb je een adapter nodig. In dit stuk loop ik door de stappen die ik zelf heb gevolgd, inclusief wat ik onderweg verkeerd deed.

Wat is er anders aan een oude radiator?

Slimme radiatorknoppen — van merken als tado°, Eve, Drayton of Bosch — gaan ervan uit dat je een modern thermostatisch ventiel hebt met een standaard M30x1,5-aansluiting. Dat is sinds eind jaren ’90 in nieuwbouw de norm. Oudere radiatoren hebben vaak een ander ventiel:

• Danfoss RA — herkenbaar aan de gele streep en het iets bredere hartstuk
• Danfoss RAV — ronde knop met pin in het midden
• Danfoss RAVL — kortere variant, vaak in oudere portiekflats
• Caleffi, Comap, Giacomini — Italiaanse merken met afwijkende maten
• Originele Engelse of Duitse handventielen — geen thermostaatkop, alleen open/dicht

Bij dat laatste — een radiator zonder thermostaatventiel, alleen een open/dicht-knop — moet je eerst het hele ventiel vervangen. Dat is loodgieterswerk en kost ongeveer een uur per radiator. Bij ons had de vorige eigenaar in 2010 al moderne ventielen laten plaatsen, dus dat scheelde.

Stap 1: bepaal welk ventiel je hebt

Draai de huidige knop helemaal open en kijk naar de bevestigingsring. Een M30x1,5 heeft een gladde, brede schroefring en je ziet vaak ’30’ of ‘1,5’ ingegraveerd. Een Danfoss RA heeft een gele markering. Een ouder RAV-ventiel heeft een centrale pin die uitsteekt — die zie je goed als je de knop eraf draait.

Bestel bij twijfel het universele adapterpakket van het merk dat je wil kopen. tado° heeft een set met M28, M30, RA, RAV en RAVL erin voor zo’n €15. Bij Eve zit een vergelijkbare set in elke startverpakking. Zonde om eerst voor €60 een knop te kopen en er dan achter komen dat je adapter mist.

Stap 2: ventiel demonteren en testen

Draai met de hand (geen tang nodig) de oude knop los. Onder zou een metalen pin moeten zitten die je voorzichtig kunt indrukken. Beweegt hij makkelijk in en uit? Dan is je ventiel nog goed. Zit hij vast — wat in oude radiatoren regelmatig gebeurt door kalkaanslag — dan tik je hem een paar keer zachtjes met een schroevendraaier los. Niet rammen, want je beschadigt het ventiel.

Bij mij thuis was bij twee van de vier radiatoren de pin vastgekoekt. Een paar minuten tikken plus een keer in en uit bewegen loste het op. Bij de derde heb ik er een druppel kruipolie op gedaan — werkte ook prima. Bij de vierde moest ik de hele ventielinzet vervangen, klusje van een halfuur als je de cv-druk eerst goed weet te verlagen.

Stap 3: adapter (indien nodig) en slimme knop monteren

Heb je een afwijkend ventiel? Klik de juiste adapter op het ventiel en draai met de hand vast. Voor M30 hoef je geen adapter — de knop schroef je direct erop. De slimme thermostaat zelf werkt op AA-batterijen die je eerst plaatst, daarna meld je hem aan in de app van het merk en koppel je hem aan je bridge of slimme thermostaat-hub.

Bij tado° loopt de eerste kalibratie automatisch: de knop voelt waar ‘open’ en ‘dicht’ zit. Dat duurt een minuut of twee en geeft een paar zachte klikgeluiden. Eve doet hetzelfde maar wat sneller. Bij Bosch moet je in de app een kalibratie starten.

Wat ik er na een winter van vind

Eerlijk: ik was sceptisch over de besparing. De berichten op fora variëren wild — van “geen verschil” tot “20% lager gasverbruik”. Bij ons zat het ergens in het midden, zo’n 8% minder verbruik over de winter, dus terugverdiend in drie à vier jaar. De échte winst zit voor mij niet in geld, maar in comfort: ’s ochtends 19,5°C in de badkamer zonder dat ik om half zes hoef op te staan om de knop open te draaien.

Eén ding waar ik me aan ergerde: de batterijen gaan korter mee dan beloofd. tado° claimt twee jaar, bij ons was dat na vijftien maanden op. Niet rampzalig, wel goed om te weten als je oplaadbare batterijen overweegt. Voor de installatie zelf bleek het achteraf veel makkelijker dan ik had verwacht — een avondje voor vier radiatoren, inclusief koppeling met de bridge.

Veelgestelde vragen