twee thermostaten op één cv-ketel: kan dat en hoe?

Een paar maanden terug kwam mijn schoonzus met de vraag: “We hebben de verdieping verbouwd en willen daar een eigen thermostaat. Kan ik gewoon een tweede aan dezelfde ketel hangen?” Logische vraag, en het antwoord is iets minder simpel dan ja of nee.

Twee thermostaten op één cv-ketel kán inderdaad, maar niet door simpelweg twee Nest-thermostaten parallel aan je ketel te knopen. Dan vechten ze om dezelfde aansturing en gaat het mis. Je hebt een zoneregeling nodig — en hoe complex die is, hangt af van wat je precies wil regelen.

Waarom werkt twee parallel niet?

Een gewone aan/uit-thermostaat sluit een schakelaartje (de ‘vraag’) naar de ketel: warmte aan, warmte uit. Hang je er twee aan dezelfde aansluiting, dan zegt de ene ‘aan’ terwijl de andere ‘uit’ zegt — en dan vraagt de ketel óf altijd warmte óf nooit. In modulerende setups met OpenTherm wordt het nog erger: de twee thermostaten sturen tegenstrijdige modulatiewaarden naar de ketel, die er niet uit komt en uitschakelt of in een storingsstand gaat.

Wil je echt twee zones aansturen, dan moet je het probleem ‘wie heeft de baas’ op een logische manier oplossen. Daar zijn drie veelgebruikte oplossingen voor.

Optie 1: zoneregeling met motorventielen

De klassieke oplossing. Je splitst je cv-installatie in twee groepen (bijvoorbeeld benedenverdieping en bovenverdieping) en plaatst in elke aanvoerleiding een elektrisch motorventiel. Elke thermostaat schakelt z’n eigen ventiel open of dicht. Vraagt één of beide zones warmte, dan slaat de ketel aan via een gemeenschappelijke ‘vraag’ naar de ketel.

Een set-up met twee motorventielen, een zoneregelaar en twee thermostaten kost zo’n €450-€700 aan materiaal, plus een halve dag tot een hele dag installatie door een installateur. De ketel zelf hoef je niet aan te passen — die ziet alleen ‘warmtevraag ja of nee’. Wel even checken of jouw cv-leidingen geschikt zijn voor het splitsen; in een ouder huis met aftakkingen tussen de zones door zit er soms knutselwerk aan vast.

Optie 2: een centrale zone-controller (Honeywell, evohome, 4Zone)

Voor mij persoonlijk de mooiste oplossing. Bij dit type stuur je niet meer met motorventielen op de hoofdleiding, maar plaats je slimme radiatorknoppen op elke radiator. De centrale controller (Honeywell evohome bijvoorbeeld) verzamelt alle warmtevragen per kamer en stuurt de ketel modulerend aan. Per kamer een eigen ’thermostaat’ (de radiatorknop), maar het systeem gedraagt zich naar de ketel als één slimme thermostaat.

Eerlijk gezegd vind ik dit voor de meeste gezinnen praktischer dan twee fysieke wandthermostaten. Je kunt elke kamer apart instellen, je hoeft niet je leidingen om te bouwen, en het werkt prima op OpenTherm- of Modbus-ketels. Investering: rond de €1.200 voor een huis met acht radiatoren. Bij ons thuis loopt zoiets sinds twee jaar — en het is een van de weinige slimme-huis-dingen waar ik geen seconde spijt van heb gehad.

Optie 3: OpenTherm Gateway met bridge

De technische variant. Met een OpenTherm Gateway (€90-€130) tussen je thermostaat en ketel kun je twee bronnen warmtevragen laten verzamelen en doorsturen. Werkt prima met Home Assistant, ESPHome of een Loxone-systeem. Niet voor de gemiddelde klusser, wel voor de domotica-liefhebber. Vergelijkbare ingenieursoplossingen zie je trouwens ook bij hotelschakeling met drie schakelaars — net die ene puzzel waar slimme bedrading het verschil maakt.

Wat ik mijn schoonzus heb geadviseerd

In hun geval (gerenoveerde verdieping, modulerende Nefit, redelijk recente installatie) heb ik aangeraden om de evohome-route te gaan. Niet omdat het de goedkoopste is — qua materiaal kostte het rond de €900 — maar omdat ze beneden en boven los kunnen regelen, plus per slaapkamer individueel. Voor een gezin met tieners die elk hun eigen thermostat-voorkeur hebben, is dat goud waard.

“Twee thermostaten” klinkt simpel, maar het is bijna nooit de oplossing zelf. Wat je wil is twee zones — en daar zijn drie verschillende routes naartoe, elk met eigen voordelen.

Wat je beter niet zelf doet

Het splitsen van cv-leidingen, plaatsen van motorventielen en aansluiten op de ketelelektronica is geen klus voor een zaterdagmiddag. Een verkeerde aansluiting tussen 24V- en 230V-stuurspanning kan je ketelmoederbord doen sneuvelen — en dat kost minimaal €400 om te vervangen. De slimme knoppen plaatsen en de Honeywell-bridge configureren kun je wél prima zelf. Voor het ketel- en leidingdeel altijd een erkend installateur erbij halen, ook al kost dat geld.

Veelgestelde vragen